PATTERNS OF MORPHOMETRIC STATUS FORMATION IN ADOLESCENTS AGED 13–16 YEARS UNDER MODERN CONDITIONS (LITERATURE REVIEW)
Keywords:
adolescents, morphometry, anthropometry, physical development, body height, body weight, chest circumference, pubertal period.Abstract
Adolescence is one of the most dynamic periods of human postnatal ontogenesis, characterized by intensive body growth, hormonal restructuring, and significant changes in morphometric parameters. Anthropometric characteristics reflect not only individual features of growth and development but also serve as objective indicators of the health status of the pediatric population. The study of morphometric indicators in adolescents makes it possible to assess the level of physical development, identify regional growth characteristics, determine the influence of environmental factors, and develop normative criteria for evaluating the health status of the younger generation.
References
1.Cai S., Zhang Y., Liu J., et al. Changing landscape of physical fitness and urban–rural inequalities: evidence from 1.2 million children and adolescents over 20 years of urbanization // BMC Medicine. — 2026. — Vol. 24. — Article 175. — P. 1–16.
2.Caldwell A.E., Gurven M., et al. Adolescence is characterized by more sedentary behaviour and less physical activity // Proceedings of the Royal Society B. — 2023. — Vol. 290. — Article 20231567. — P. 1–10.
3.Crouch E., Radcliff E., Probst J.C. Rural–urban differences in overweight and obesity, physical inactivity, and food insecurity among children and adolescents // Preventing Chronic Disease. — 2023. — Vol. 20. — Article 230136. — P. 1–11.
4.F.A.Ibragimov, M.I.Kosimhojiev, D.I.Sadikova. Mintaqaviy antropometrik baholash –sog’lom millat garovi// «Problems and solutions of scientific and innovative research», Indiya, -Vol. 02, Issue 02, 2025. –P. 104-105
5.F.A.Ibragimov, M.I.Kosimhojiev, D.I.Sadikova. Bolalarning jismoniy rivojlanishini individual baholanishi// «Problems and solutions of scientific and innovative research», Indiya, -Vol. 02, Issue 02, 2025. –P. 160-161
6.F.A.Ibragimov, M.I.Kosimhojiev, D.I.Sadikova. Bolalar tanasining antropometrik ko’rsatkichlarini yoshga nisbatan o’zgarishlari// “Journal of science-innovative research in Uzbekistan”. –Vol. 3, ISSUE 02, 2025. –P 289-293
7.Li H., Xue H., Wang Y., et al. Physical activity and sedentary behavior among school-going adolescents in low- and middle-income countries: a systematic review // Frontiers in Public Health. — 2024. — Vol. 12. — Article 1367688. — P. 1–18.
8.Lobstein T., Jackson-Leach R. Planning for the worst: estimates of obesity and comorbidities in school-age children in 2025 // Pediatric Obesity. — 2016. — Vol. 11. — № 5. — P. 321–325.
9.Onis M., Onyango A.W., Borghi E., et al. Development of a WHO growth reference for school-aged children and adolescents // Bulletin of the World Health Organization. — 2007. — Vol. 85. — № 9. — P. 660–667.
10.Pirgon Ö., Aslan N. The role of urbanization in childhood obesity // Journal of Clinical Research in Pediatric Endocrinology. — 2015. — Vol. 7. — № 3. — P. 163–167.
11.Suárez-Reyes M., Button A.M., Beyl R.A., et al. Family, social, and built environment: examining associations with physical activity and sedentary time in adolescents // Frontiers in Sports and Active Living. — 2026. — Vol. 8. — Article 1709140. — P. 1–13.
12.Vrevic E., Bianco A., Drid P., et al. Differences in nutritional status and level of physical activity between urban and rural adolescents // BMC Public Health. — 2024. — Vol. 24. — Article 18402. — P. 1–12.
13.Zhao Y., Gong J.X., Ji Y.T., et al. Cross-sectional study of characteristics of body composition among children and adolescents aged 3–17 years // BMC Pediatrics. — 2023. — Vol. 23. — Article 421. — P. 1–11.
14.Абрамов М.С., Рыбалко А.И. Современные подходы к оценке уровня физического развития важного показателя общественного здоровья // Гигиена и санитария. - 1983. - №6. - С.69-71.
15.Абросимова Л.П., Кабирова Е.В., Симакова Т.А., Шерстобитов Р.Г. Физическое развитие детей Кировской области // Гигиена и санитария. 2008. - № 2. — С. 30-32.
16.Агаджанян H.A., Уйба В.В., Куликова М.П., Кочеткова A.B. Актуальные проблемы адаптационной, экологической и восстановительной медицины. М.: Медика, 2006. 208 с.
17.Агоол Е.М. Влияние социально-гигиенических, экологических факторов на состояние здоровья и физическое развитие школьников республики Тыва // Гигиена и санитария. 2007. - № 1. - С. 64-67.
18.Апханова С.А., Шестов Д.Б., Хоптяр В.П. Уровень физического развития у подростков 14 лет жителей Улан-Удэ //Гигиена и санитария. 2013. - № 12.-С. 30-33.
19.Аристова И.С. Анатомическая изменчивость пояса и свободных нижних конечностей во взаимосвязи с показателями физического развития и типами телосложения девушек 17-20 лет Саратовского региона. Автореф. дисс. . канд. мед. наук. Волгоград, 2005. 31 с.
20.Баранов А.Н. Здоровье детей на пороге XXI века: пути решения проблемы// Рус. мед. журн. 2010. - Т.8, №8. — С. 737-738.
21.Беляков В.А., Васильев A.B. Влияние загрязненного атмосферного воздуха на физическое развитие детей // Гигиена и санитария. 2013. - №4. — С. 33-34.
22.Беляков В.А., Попова И.В., Жуков В.Н. Физическое развитие детей школьного возраста, проживающих в Кирове, за 10-летний период // Здравоохранение Российской Федерации. 2015. - №6. - С. 53-55.
23.Калмыкова А.С., Ткачева Н.В., Зарытовская Н.В., Феодосиади О.С. Характеристика физического развития детей Ставропольского края // Медицинский вестник Северного Кавказа. 2007. - №1 (5). - С. 36-38.
24.Лебедева Т.Б., Баранов А.Н. Современные тенденции в физическом и половом развитии девочек, проживающих на Европейском Севере России // Репродуктивное здоровье детей и подростков. — 2008 . №4. - С. 9-15.
25.Рожавский Л.А. Некоторые аспекты состояния здоровья подростков Ленинградской области//Здравоохранение Российской Федерации. 2007. -№ 1. — С. 36-38.
26.Руденко H.H., Мельникова И.Ю. Влияние физического развития на формирование соматической патологии//Вестник Санкт-Петербургской медицинской академии последипломного образования. 2009. - №2. - Т. 1. -С. 94-104.