BOG‘DORCHILIK VA XIZMAT KO‘RSATISH SOHALARI INTEGRATSIYALASHUVIDA INSON RESURSLARINING AHAMIYATI

Authors

  • Xolliyev Sh.B. Qarshi davlat universiteti Iqtisodiyot kafedrasi katta o‘qituvchisi, PhD Author

Keywords:

bog‘dorchilik, xizmat ko‘rsatish sohasi, integratsiya, inson resurslari, inson kapitali, kompetensiya, meva-sabzavotchilik klasteri, qiymat zanjiri, kadrlar tayyorlash.

Abstract

Maqolada bog‘dorchilik va unga yondosh xizmat ko‘rsatish faoliyatlari (saqlash, saralash va qadoqlash, logistika, agroservis, marketing, agroturizm) bir qiymat zanjiriga birlashayotgan sharoitda inson resurslarining o‘rni tadqiq etilgan. Tadqiqot maqsadi integratsiyalashgan zanjirda kadrlarga bo‘lgan talab tuzilmasini aniqlash va kompetensiyalar bo‘yicha uzilishlarni baholashdan iborat. Ishda rasmiy statistika, xalqaro moliya institutlari hisobotlari hamda Qashqadaryo viloyatidagi klaster va xizmat ko‘rsatuvchi korxonalar vakillari orasida o‘tkazilgan ekspert so‘rovi natijalari qiyosiy, tarkibiy va gap-tahlil usullari bilan o‘rganildi. Natijalar eng katta kompetensiya uzilishi xalqaro sifat standartlari, sovutish-saqlash texnologiyalari va eksport marketingi bo‘yicha kuzatilishini ko‘rsatdi, an’anaviy agrotexnologik bilimlarda esa farq nisbatan kichik. Muallif tomonidan inson resurslarini boshqarishning “ta’lim – amaliyot – xizmat” tamoyiliga asoslangan konseptual modeli taklif qilindi. Tadqiqot natijalaridan klasterlar, hududiy bandlik organlari va oliy ta’lim muassasalari kadrlar tayyorlash dasturlarini ishlab chiqishda foydalanishi mumkin.

References

1.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-son Farmoni. – URL: https://lex.uz/docs/5841063

2.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi qishloq xo‘jaligini rivojlantirishning 2020–2030-yillarga mo‘ljallangan strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi 2019-yil 23-oktabrdagi PF-5853-son Farmoni. – URL: https://lex.uz/docs/4567334

3.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Meva-sabzavotchilik va uzumchilik tarmog‘ini yanada rivojlantirish, sohada qo‘shilgan qiymat zanjirini yaratishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi 2019-yil 11-dekabrdagi PQ-4549-son Qarori. – URL: https://lex.uz/docs/4641164

4.O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. O‘zbekiston 2024-yilda eng ko‘p meva-sabzavot eksport qilgan davlatlar. – Toshkent, 2025. – URL: https://stat.uz/uz/matbuot-markazi/qo-mita-yangiliklar/63077

5.World Bank. From Root to Fruit: Growing the Horticulture Sector in Uzbekistan. – Washington, DC: World Bank, 2025. – URL: https://www.worldbank.org/en/results/2025/04/15/from-root-to-fruit-growing-the-horticulture-sector-in-uzbekistan

6.Schultz T.W. Investment in Human Capital // American Economic Review. – 1961. – Vol. 51, No. 1. – P. 1–17.

7.Becker G.S. Human Capital: A Theoretical and Empirical Analysis, with Special Reference to Education. – New York: Columbia University Press for NBER, 1964. – 187 p.

8.Porter M.E. Clusters and the New Economics of Competition // Harvard Business Review. – 1998. – Vol. 76, No. 6. – P. 77–90.

9.Huselid M.A. The Impact of Human Resource Management Practices on Turnover, Productivity, and Corporate Financial Performance // Academy of Management Journal. – 1995. – Vol. 38, No. 3. – P. 635–672.

10.Anderson J.R., Feder G. Agricultural Extension: Good Intentions and Hard Realities // The World Bank Research Observer. – 2004. – Vol. 19, No. 1. – P. 41–60.

11.Reardon T., Echeverria R., Berdegué J., Minten B., Liverpool-Tasie S., Tschirley D., Zilberman D. Rapid transformation of food systems in developing regions: Highlighting the role of agricultural research & innovations // Agricultural Systems. – 2019. – Vol. 172. – P. 47–59. – DOI: 10.1016/j.agsy.2018.01.022

12.Yaxshiboyev B.A. Qashqadaryo viloyati meva-sabzavotchilik klasterlari rivojlanishining hududiy xususiyatlari // Ilmiy jurnal. – 2025. – № 6. – URL: https://journal.ndpi.uz/ss/en/article/view/3707

13.Sheripbaeva U. O‘zbekistonda meva-sabzavot mahsulotlarining eksport potentsiali // Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil. – 2023. – Sentabr. – B. 165–172. – URL: https://e-itt.uz

14.O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. O‘zbekistonda band aholi qaysi sohalarda faoliyat yuritmoqda. – Toshkent, 2026. – URL: https://stat.uz/uz/matbuot-markazi/qo-mita-yangiliklar/67874

15.World Bank. Uzbekistan: Agri-Food Job Diagnostic. – Washington, DC: World Bank, 2020. – URL: https://openknowledge.worldbank.org

16.Haggblade S., Hazell P., Reardon T. The Rural Non-farm Economy: Prospects for Growth and Poverty Reduction // World Development. – 2010. – Vol. 38, No. 10. – P. 1429–1441. – DOI: 10.1016/j.worlddev.2009.06.008

17.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Meva-sabzavotchilik sohasini davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash, tarmoqda klaster va kooperatsiya tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 2021-yil 15-dekabrdagi PQ-52-son Qarori. – URL: https://lex.uz/docs/5774700

18.Khidirov D., Larson D.F., Ramniceanu I. Uzbekistan: Strengthening the Horticulture Value Chain. Uzbekistan Vision 2030 Background Paper Series. – Washington, DC: World Bank, 2015. – URL: http://hdl.handle.net/10986/21495

19.Klerkx L., Jakku E., Labarthe P. A review of social science on digital agriculture, smart farming and agriculture 4.0: New contributions and a future research agenda // NJAS – Wageningen Journal of Life Sciences. – 2019. – Vol. 90–91. – Article 100315. – DOI: 10.1016/j.njas.2019.100315

20.O‘zbekiston Respublikasining “Aholi bandligi to‘g‘risida”gi 2020-yil 20-oktabrdagi O‘RQ-642-son Qonuni. – URL: https://lex.uz/docs/5055690

Downloads

Published

2026-11-14