BOG‘DORCHILIK VA TURIZM XIZMATLARI INTEGRATSIYASI ASOSIDA AGROTURIZMNI RIVOJLANTIRISHNING IQTISODIY IMKONIYATLARI
Keywords:
agroturizm, bog‘dorchilik, turizm xizmatlari, integratsiya, daromadlarni diversifikatsiya qilish, qishloq hududlari, mehmon uyi, agroturizm klasteri, Qashqadaryo.Abstract
Maqolada bog‘dorchilik xo‘jaliklari faoliyatini turizm xizmatlari bilan birlashtirish – agroturizmni rivojlantirishning iqtisodiy imkoniyatlari tadqiq etilgan. Tadqiqot maqsadi bog‘dorchilik negizidagi agroturizm mahsulotlari tipologiyasini O‘zbekiston sharoitiga moslashtirish va bunday integratsiyaning fermer xo‘jaligi daromadiga ta’sirini baholashdan iborat. Xalqaro tipologiyalar qiyosiy tahlili, rasmiy turizm statistikasi va Qashqadaryo viloyatining Shahrisabz–Kitob bog‘dorchilik zonasi misolida tuzilgan model xo‘jalik bo‘yicha iqtisodiy hisob-kitoblar qo‘llandi. Natijalar 10 gektarlik bog‘ xo‘jaligida agroturizm xizmatlari yillik daromadni 2,3 barobarga oshirishi va bunda agroturizm daromadi umumiy tushumning 57 foizini tashkil etishini ko‘rsatdi. Hududiy agroturizm klasterining tashkiliy modeli taklif qilindi. Natijalar fermerlar, mahalliy hokimliklar va turizm tashkilotlari uchun amaliy ahamiyatga ega. Xususan, ular agroturizm loyihalarining biznes-rejasini tuzishda, qishloq hududlarini rivojlantirish dasturlarida agroturizmga ustuvorlik berishda hamda bog‘dorchilik zonalarini turistik yo‘nalishlarga kiritishda foydalanilishi mumkin. Bu esa qishloq aholisi daromadini oshirishga xizmat qiladi.
References
1.8.2 million tourists visited Uzbekistan in 2024 (Statistika agentligi ma’lumotlari) // Kun.uz. – 2025. – URL: https://kun.uz/en/news/2025/02/03/82-million-tourists-visited-uzbekistan-in-2024
2.O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. O‘zbekiston 2024-yilda eng ko‘p meva-sabzavot eksport qilgan davlatlar. – Toshkent, 2025. – URL: https://stat.uz/uz/matbuot-markazi/qo-mita-yangiliklar/63077
3.O‘zbekiston Respublikasining “Turizm to‘g‘risida”gi 2019-yil 18-iyuldagi O‘RQ-549-son Qonuni. – URL: https://lex.uz/docs/4428097
4.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasida turizmni jadal rivojlantirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi 2019-yil 5-yanvardagi PF-5611-son Farmoni. – URL: https://lex.uz/docs/4143188
5.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasida turizm infratuzilmasini yaxshilash va xorijiy turistlar oqimini yanada oshirishga qaratilgan qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi 2024-yil 18-iyuldagi PF-102-son Farmoni. – URL: https://lex.uz/docs/7031233
6.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-son Farmoni. – URL: https://lex.uz/docs/5841063
7.Phillip S., Hunter C., Blackstock K. A typology for defining agritourism // Tourism Management. – 2010. – Vol. 31, No. 6. – P. 754–758. – DOI: 10.1016/j.tourman.2009.08.001
8.Flanigan S., Blackstock K., Hunter C. Agritourism from the perspective of providers and visitors: a typology-based study // Tourism Management. – 2014. – Vol. 40. – P. 394–405. – DOI: 10.1016/j.tourman.2013.07.004
9.Barbieri C., Mshenga P.M. The role of the firm and owner characteristics on the performance of agritourism farms // Sociologia Ruralis. – 2008. – Vol. 48, No. 2. – P. 166–183.
10.Tew C., Barbieri C. The perceived benefits of agritourism: The provider’s perspective // Tourism Management. – 2012. – Vol. 33, No. 1. – P. 215–224.
11.Di Domenico M., Miller G. Farming and tourism enterprise: Experiential authenticity in the diversification of independent small-scale family farming // Tourism Management. – 2012. – Vol. 33, No. 2. – P. 285–294.
12.Isadjanov A., Djumabayeva S. O‘zbekistonda agroturizm istiqbollari // Ilmiy jurnal (sci-p.uz). – 2026. – № 1. – B. 89–99. – URL: https://sci-p.uz/index.php/aept/article/download/3448/3239/6614
13.Umirov J.T. O‘zbekistonda agroturizm istiqbollari va uni rivojlantirish imkoniyatlari // “Raqamli iqtisodiyot” ilmiy-elektron jurnali. – № 10. – URL: https://www.infocom.uz
14.Barrett C.B., Reardon T., Webb P. Nonfarm income diversification and household livelihood strategies in rural Africa: concepts, dynamics, and policy implications // Food Policy. – 2001. – Vol. 26, No. 4. – P. 315–331.
15.Gil Arroyo C., Barbieri C., Rozier Rich S. Defining agritourism: A comparative study of stakeholders’ perceptions in Missouri and North Carolina // Tourism Management. – 2013. – Vol. 37. – P. 39–47.
16.Yaxshiboyev B.A. Qashqadaryo viloyati meva-sabzavotchilik klasterlari rivojlanishining hududiy xususiyatlari // Ilmiy jurnal. – 2025. – № 6. – URL: https://journal.ndpi.uz/ss/en/article/view/3707
17.Haggblade S., Hazell P., Reardon T. The Rural Non-farm Economy: Prospects for Growth and Poverty Reduction // World Development. – 2010. – Vol. 38, No. 10. – P. 1429–1441. – DOI: 10.1016/j.worlddev.2009.06.008
18.World Bank. From Root to Fruit: Growing the Horticulture Sector in Uzbekistan. – Washington, DC: World Bank, 2025. – URL: https://www.worldbank.org/en/results/2025/04/15/from-root-to-fruit-growing-the-horticulture-sector-in-uzbekistan