MAKTAB MASLAHATCHISI FAOLIYATIDA INDIVIDUAL YONDASHUV: O‘QUVCHI EHTIYOJLARINI ANIQLASH VA PEDAGOGIK QO‘LLAB-QUVVATLASH
Keywords:
maktab maslahatchisi, individual yondashuv, o‘quvchi ehtiyojlari, pedagogik qo‘llab-quvvatlash, individual rivojlanish, diagnostika, o‘quvchi qobiliyati, ta’lim motivatsiyasi, kasbiy yo‘nalish, pedagogik hamkorlik.Abstract
Mazkur maqolada umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlarida maktab maslahatchisi faoliyatini individual yondashuv asosida tashkil etishning pedagogik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy e’tibori o‘quvchining ta’limiy, ijtimoiy, kommunikativ, ijodiy va kasbiy rivojlanish ehtiyojlarini aniqlash, ushbu ehtiyojlar asosida maqsadli pedagogik qo‘llab-quvvatlashni tashkil etish hamda individual rivojlanish yo‘nalishini shakllantirish masalalariga qaratilgan. Tadqiqotda normativ-huquqiy hujjatlar, zamonaviy pedagogik yondashuvlar va maktab maslahatchisi faoliyatiga oid xalqaro tajriba qiyosiy-tahliliy usulda o‘rganildi. O‘zbekiston Respublikasida maktab maslahatchisi lavozimining joriy etilishi o‘quvchilarning shaxsiy rivojlanish ehtiyojlarini aniqlash, ular bilan maqsadli ishlash va individual ish rejalarini shakllantirish uchun yangi institutsional imkoniyat yaratgani asoslandi. Tadqiqot natijasida o‘quvchi ehtiyojlarini aniqlashning diagnostik, tahliliy, maslahat va monitoring bosqichlaridan iborat modeli taklif etildi. Mazkur model individual yondashuvni o‘quvchining kuchli jihatlarini aniqlash, mavjud to‘siqlarni kamaytirish, qiziqish va qobiliyatlarini rivojlantirish hamda mustaqil rivojlanish strategiyasini shakllantirish bilan bog‘laydi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 8-sentabrdagi PQ-277-son “Maktabdan tashqari ta’lim tizimini yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari to‘g‘risida” gi qarori // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. — Toshkent, 2025. — URL: https://lex.uz/docs/-7730550
2.O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ-637-son, 2020-yil 23-sentabr // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. — Toshkent, 2020.
3.Tomlinson C. A. The Differentiated Classroom: Responding to the Needs of All Learners. — 2nd ed. — Alexandria, VA: ASCD, 2014. — 197 p.
4.Tomlinson C. A. How to Differentiate Instruction in Academically Diverse Classrooms. — 3rd ed. — Alexandria, VA: ASCD, 2017.
5. Hattie J. Visible Learning: A Synthesis of Over 800 Meta-Analyses Relating to Achievement. — London: Routledge, 2009. — 392 p.
6.Black P., Wiliam D. Assessment and Classroom Learning // Assessment in Education: Principles, Policy & Practice. — 1998. — Vol. 5, No. 1. — P. 7–74. — DOI: 10.1080/0969595980050102.
7.Ryan R. M., Deci E. L. Self-Determination Theory and the Facilitation of Intrinsic Motivation, Social Development, and Well-Being // American Psychologist. — 2000. — Vol. 55, No. 1. — P. 68–78. — DOI: 10.1037/0003-066X.55.1.68.
8.Bandura A. Self-Efficacy: The Exercise of Control. — New York: W. H. Freeman, 1997. — 604 p.
9.Zimmerman B. J. Becoming a Self-Regulated Learner: An Overview // Theory Into Practice. — 2002. — Vol. 41, No. 2. — P. 64–70. — DOI: 10.1207/S15430421TIP4102_2.
10.Durlak J. A., Weissberg R. P., Dymnicki A. B., Taylor R. D., Schellinger K. B. The Impact of Enhancing Students’ Social and Emotional Learning: A Meta-Analysis of School-Based Universal Interventions // Child Development. — 2011. — Vol. 82, No. 1. — P. 405–432. — DOI: 10.1111/j.1467-8624.2010.01564.x. PubMed
11.Darling-Hammond L., Flook L., Cook-Harvey C., Barron B., Osher D. Implications for Educational Practice of the Science of Learning and Development // Applied Developmental Science. — 2020. — Vol. 24, No. 2. — P. 97–140. — DOI: 10.1080/10888691.2018.1537791.
12. Fredricks J. A., Blumenfeld P. C., Paris A. H. School Engagement: Potential of the Concept, State of the Evidence // Review of Educational Research. — 2004. — Vol. 74, No. 1. — P. 59–109. — DOI: 10.3102/00346543074001059.
13.Eccles J. S., Roeser R. W. Schools as Developmental Contexts During Adolescence // Journal of Research on Adolescence. — 2011. — Vol. 21, No. 1. — P. 225–241. — DOI: 10.1111/j.1532-7795.2010.00725.x.
14.Gysbers N. C., Henderson P. Developing and Managing Your School Guidance and Counseling Program. — 5th ed. — Alexandria, VA: American Counseling Association, 2012.
15. American School Counselor Association. The ASCA National Model: A Framework for School Counseling Programs. — 4th ed. — Alexandria, VA: American School Counselor Association, 2019.
16.American School Counselor Association. ASCA Student Standards: Mindsets & Behaviors for Student Success. — Alexandria, VA: American School Counselor Association, 2014.
17.OECD. Education Policy Outlook 2021: Shaping Responsive and Resilient Education in a Changing World. — Paris: OECD Publishing, 2021.
18.OECD. Challenging Social Inequality Through Career Guidance: Insights from International Data and Practice. — Paris: OECD Publishing, 2024.
19.UNESCO. A Guide for Ensuring Inclusion and Equity in Education. — Paris: UNESCO, 2017.
20.Education Endowment Foundation. Metacognition and Self-Regulated Learning: Guidance Report. — 2nd ed. — London: Education Endowment Foundation, 2025.