IKKI YOKI UNDAN KOʻP TILDA GAPLASHADIGAN MIYA: MULTILINGVIZM INSON INTELLEKTINI QANDAY OʻZGARTIRADI?

Authors

  • Qodiraliyeva Moxidil Ulug‘bek qizi Andijon davlat chet tillari instituti talabasi Author

Keywords:

Multilingvizm, bilingvizm, neyroplastiklik, kognitiv zaxira, bosh miya, ijro etuvchi funksiyalar, Altsgeymer kasalligi, kognitiv moslashuvchanlik.

Abstract

 Ushbu maqolada multilingvizm (koʻp tillilik) fenomenining inson bosh miyasi tuzilishi, kognitiv funksiyalari va intellektual salohiyatiga ta’siri neyrolingvistik va psixolingvistik nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqotda neyroplastiklik qonuniyatlari, kulrang va oq moddalar zichligining oʻzgarishi, shuningdek, miyaning boshqaruv funksiyasi (executive function) hamda kognitiv zaxira (cognitive reserve) tushunchalari zamonaviy neyrovizualizatsiya (fMRT, MRT) ma’lumotlari asosida yoritilgan. Koʻp tillilikning Altsgeymer va demensiya kabi neyrodegenerativ kasalliklarni kechiktirishdagi oʻrni va xorijiy tilning ratsional qarorlar qabul qilishga ta’siri ilmiy jihatdan asoslab berilgan.

References

1.Bialystok, E. (2007). Bilingualism in Development: Literacy, Nurture, and Cognition. Cambridge University Press.

2.Keysar, B., Hayakawa, S. L., & An, S. G. (2012). The foreign language effect: Thinking in a foreign tongue reduces decision biases. Psychological Science, 23(6), 661-668.

3.Martensson, J., Eriksson, J., Bodammer, N. C., et al. (2012). Growth of language-related brain structures after foreign language learning. NeuroImage, 63(1), 240-244.

4.Craik, F. I., Bialystok, E., & Freedman, M. (2010). Delaying the onset of Alzheimer disease: Bilingualism as a form of cognitive reserve. Neurology, 75(23), 2111-2115.

5.Mechelli, A., Crinion, J. T., Noppeney, U., et al. (2004). Structural plasticity in the bilingual brain. Nature, 431(7010), 757-757.

6.Grosjean, F. (2010). Bilingual: Life and Reality. Harvard University Press.

7.Kousaie, S., & Phillips, N. A. (2012). Age of second language acquisition and proficiency modulate bilingual language control. Frontiers in Behavioral Neuroscience, 6, 23.

Downloads

Published

2026-11-10