MAKTAB BOSHQARUVIDA SINERGETIK HAMKORLIK MUHITINI SHAKLLANTIRISHNING PEDAGOGIK SHART-SHAROITLARI

Authors

  • Yusupova Dilnoza Fayzullayevna Pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), Ta’lim menejmenti kafedrasi dotsenti Author

Keywords:

sinergetik yondashuv, maktab menejmenti, hamkorlik muhiti, o‘z-o‘zini tashkil etish, taqsimlangan liderlik, professional o‘rganish hamjamiyati, adaptiv boshqaruv, qayta aloqa.

Abstract

Maqolada umumiy o‘rta ta’lim maktabida sinergetik hamkorlik muhitini shakllantirishning nazariy asoslari, pedagogik shart-sharoitlari va amaliy mexanizmlari tahlil etilgan. Sinergetika, murakkab adaptiv tizimlar, taqsimlangan liderlik, professional o‘rganish hamjamiyatlari hamda o‘rganuvchi tashkilot konsepsiyalari metodologik jihatdan integratsiyalangan. UNESCO va OECD materiallari, shu jumladan O‘zbekiston bo‘yicha TALIS 2024 kuzatuvlari kontekstual dalil sifatida o‘rganilgan. Maktab rahbarining boshqaruv javobgarligini saqlagan holda pedagoglarning tashabbusi va jamoaviy o‘rganishini rivojlantirishga yo‘naltirilgan olti bosqichli hamkorlik sikli taklif etiladi. Ilmiy natija konseptual-metodik tavsiya xarakteriga ega; uning pedagogik samaradorligi alohida tajriba-sinovda tekshirilishi lozim.
 

References

1.Haken H. Synergetics: An Introduction. 3rd ed. Berlin: Springer, 1983. DOI: 10.1007/978-3-642-88338-5.

2.Uhl-Bien M., Marion R., McKelvey B. Complexity Leadership Theory: Shifting leadership from the industrial age to the knowledge era // The Leadership Quarterly. 2007. Vol. 18(4). P. 298–318. DOI: 10.1016/j.leaqua.2007.04.002.

3.UNESCO. Global Education Monitoring Report 2024/5: Leadership in Education — Lead for Learning. Paris: UNESCO, 2024. https://www.unesco.org/reports/gem-report/en/2024-leadership-education.

4.Kools M., Stoll L. What Makes a School a Learning Organisation? OECD Education Working Papers. No. 137. Paris: OECD Publishing, 2016. DOI: 10.1787/5jlwm62b3bvh-en.

5.Spillane J.P., Halverson R., Diamond J.B. Towards a theory of leadership practice: A distributed perspective // Journal of Curriculum Studies. 2004. Vol. 36(1). P. 3–34. DOI: 10.1080/0022027032000106726.

6.National Policy Board for Educational Administration. Professional Standards for Educational Leaders 2015. Reston, VA: NPBEA, 2015. https://www.npbea.org/wp-content/uploads/2017/06/Professional-Standards-for-Educational-Leaders_2015.pdf.

7.Leithwood K., Harris A., Hopkins D. Seven strong claims about successful school leadership revisited // School Leadership & Management. 2020. Vol. 40(1). P. 5–22. DOI: 10.1080/13632434.2019.1596077.

8.Vescio V., Ross D., Adams A. A review of research on the impact of professional learning communities on teaching practice and student learning // Teaching and Teacher Education. 2008. Vol. 24(1). P. 80–91. DOI: 10.1016/j.tate.2007.01.004.

9.O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 25-dekabrdagi 681-son qarori: Davlat umumiy o‘rta ta’lim muassasalari direktori lavozimiga nomzodlarni menejerlik o‘quv kurslarida o‘qitish va ularga menejerlik sertifikatini berish tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida. https://lex.uz/uz/acts/-6705811.

10.OECD. Results from TALIS 2024 — Country Note: Uzbekistan. Paris: OECD Publishing, 2025. https://www.oecd.org/en/publications/results-from-talis-2024-country-notes_e127f9e2-en/uzbekistan_96cdef5e-en.html.

11.OECD. Results from TALIS 2024: The State of Teaching. Paris: OECD Publishing, 2025. DOI: 10.1787/90df6235-en.

12.Pont B., Nusche D., Moorman H. Improving School Leadership, Volume 1: Policy and Practice. Paris: OECD Publishing, 2008. DOI: 10.1787/9789264044715-en.

Downloads

Published

2025-12-30