O‘QUVCHILARDA EMOTSIONAL INTELLEKTNING RIVOJLANISH XUSUSIYATLARI VA PSIXOLOGIK OMILLARI
Keywords:
emotsional intellekt, emotsional kompetensiya, emotsiyani anglash, emotsional o‘zini boshqarish, empatiya, ijtimoiy munosabatlar, o‘quvchi, shaxs rivojlanishi, psixologik omillar, pedagogik muhit.Abstract
Mazkur maqolada o‘quvchilarda emotsional intellektning rivojlanish xususiyatlari hamda uning shakllanishiga ta’sir etuvchi psixologik omillar tahlil qilinadi. Emotsional intellekt shaxsning o‘z emotsional holatlarini anglash, ularni boshqarish, boshqa insonlarning emotsional kechinmalarini tushunish va ijtimoiy munosabatlarda ulardan samarali foydalanish imkonini beruvchi psixologik imkoniyatlar majmuasi sifatida yoritiladi. Maqolada emotsional intellektning o‘zini anglash, o‘zini boshqarish, empatiya va ijtimoiy munosabatlarni boshqarish bilan bog‘liq jihatlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, o‘quvchilarning yosh va individual-psixologik xususiyatlari, oilaviy munosabatlar, pedagogik muloqot, tengdoshlar bilan o‘zaro munosabat, o‘zini baholash va emotsional o‘zini boshqarish ko‘nikmalarining emotsional intellekt rivojidagi o‘rni tahlil qilinadi. Emotsional intellektning rivojlanishi o‘quvchining faqat emotsional holatini boshqarishiga emas, balki uning ijtimoiy moslashuvi, muloqot kompetensiyasi, psixologik farovonligi va ta’lim faoliyatidagi samaradorligiga ham bog‘liq jarayon sifatida talqin qilinadi.
References
1.Mayer J. D., Salovey P. What is Emotional Intelligence? // Emotional Development and Emotional Intelligence: Implications for Educators. — New York: Basic Books, 1997. — P. 3–31.
2.Mayer J. D., Salovey P., Caruso D. R. Emotional Intelligence: Theory, Findings, and Implications // Psychological Inquiry. — 2004. — Vol. 15, No. 3. — P. 197–215. — DOI: 10.1207/S15327965PLI1503_02.
3.Goleman D. Emotional Intelligence: Why It Can Matter More Than IQ. — New York: Bantam Books, 1995. — 352 p.
4.Bar-On R. Bar-On Emotional Quotient Inventory (EQ-i): Technical Manual. — Toronto: Multi-Health Systems, 1997.
5.Bar-On R., Parker J. D. A. (Eds.). The Handbook of Emotional Intelligence: Theory, Development, Assessment, and Application at Home, School, and in the Workplace. — San Francisco: Jossey-Bass, 2000.
6.Salovey P., Mayer J. D. Emotional Intelligence // Imagination, Cognition and Personality. — 1990. — Vol. 9, No. 3. — P. 185–211.
7.Mayer J. D., Caruso D. R., Salovey P. Emotional Intelligence Meets Traditional Standards for an Intelligence // Intelligence. — 1999. — Vol. 27, No. 4. — P. 267–298.
8.Petrides K. V., Furnham A. Trait Emotional Intelligence: Psychometric Investigation with Reference to Established Trait Taxonomies // European Journal of Personality. — 2001. — Vol. 15, No. 6. — P. 425–448.
9.Petrides K. V., Pita R., Kokkinaki F. The Location of Trait Emotional Intelligence in Personality Factor Space // British Journal of Psychology. — 2007. — Vol. 98, No. 2. — P. 273–289.