O‘SMIRLARDA KIBERBULLINGGA MOYILLIK VA UNING PSIXOEMOTSIONAL HOLATGA TA’SIRI: INTEGRATIV IJTIMOIY-PSIXOLOGIK MODEL

Authors

  • Amonxonova Yanglishxon Abduazizxon qizi Jizzax davlat pedagogika universiteti, Psixologiya kafedrasi o‘qituvchisi Author

Keywords:

iberbulling, kiberqurbonlik, o‘smirlik, psixoemotsional holat, raqamli faollik, individual-psixologik zaiflik, dezadaptatsiya, xavotirlanish, depressiv kechinmalar, emotsional regulyatsiya, psixologik bardoshlilik.

Abstract

Mazkur maqolada o‘smirlarda kiberbullingga moyillik va uning psixoemotsional holatga ta’sirini o‘rganish hamda integrativ ijtimoiy-psixologik modelni ishlab chiqish masalasi yoritilgan. Tadqiqotda kiberqurbonlik, raqamli faollik, individual-psixologik zaiflik va ijtimoiy-psixologik moslashuv ko‘rsatkichlari tahlil qilingan. Natijalar 15 yoshli o‘smirlarda kiberqurbonlik, raqamli faollik va individual-psixologik zaiflik ko‘rsatkichlari yuqoriroq ekanini ko‘rsatdi. Kiberqurbonlikka moyillik adaptatsiya bilan manfiy (r=-0,130; p<0,01), dezadaptatsiya (r=0,349; p<0,01) va eskapizm (r=0,216; p<0,01) bilan musbat bog‘langan. Individual-psixologik zaiflikning dezadaptatsiya bilan bog‘liqligi r=0,383 (p<0,01) ni tashkil etdi. Tadqiqot asosida kiberbullingning psixoemotsional ta’sirini tushuntiruvchi integrativ model ishlab chiqilib, emotsional o‘zini boshqarish, empatiya, psixologik avtonomiya va oilaviy qo‘llab-quvvatlash himoya resurslari sifatida belgilandi..

References

1.Cosma, A., Molcho, M., & Pickett, W. (2024). A focus on adolescent peer violence and bullying in Europe, central Asia and Canada: Health Behaviour in School-aged Children international report from the 2021/2022 survey. Volume 2. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe.

2.Hinduja, S., & Patchin, J. W. (2006). Bullying beyond the schoolyard: Preventing and responding to cyberbullying. Thousand Oaks, CA: Corwin Press.

3.Kowalski, R. M., Giumetti, G. W., Schroeder, A. N., & Lattanner, M. R. (2014). Bullying in the digital age: A critical review and meta-analysis of cyberbullying research among youth. Psychological Bulletin, 140(4), 1073–1137. https://doi.org/10.1037/a0035618.

4.Patchin, J. W., & Hinduja, S. (2012). Cyberbullying prevention and response: Expert perspectives. New York: Routledge.

5.Patchin, J. W., & Hinduja, S. (2023). Cyberbullying among Asian American youth before and during the COVID-19 pandemic. Journal of School Health, 93(1), 82–87. https://doi.org/10.1111/josh.13249.

6.Smith, P. K., Mahdavi, J., Carvalho, M., Fisher, S., Russell, S., & Tippett, N. (2008). Cyberbullying: Its nature and impact in secondary school pupils. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 49(4), 376–385.

7.Tokunaga, R. S. (2010). Following you home from school: A critical review and synthesis of research on cyberbullying victimization. Computers in Human Behavior, 26(3), 277–287. https://doi.org/10.1016/j.chb.2009.11.014.

8.World Health Organization Regional Office for Europe. (2024). One in six school-aged children experiences cyberbullying, finds new WHO/Europe study. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe.

9.World Health Organization Regional Office for Europe. (2024). A focus on adolescent peer violence and bullying in Europe, central Asia and Canada: Health Behaviour in School-aged Children international report from the 2021/2022 survey. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe.

10.World Health Organization Regional Office for Europe. (2024). Health Behaviour in School-aged Children (HBSC): Bullying and violence. WHO Regional Office for Europe.

11.Peter, I.-K., & Petermann, F. (2018). Cyberbullying: A concept analysis of defining attributes and additional influencing factors. Computers in Human Behavior, 86, 123–131.

12.Olweus, D. (1993). Bullying at school: What we know and what we can do. Oxford: Blackwell.

Downloads

Published

2026-09-21