AMFOTER KARBOKSIMETILXITOZAN ASOSIDA SUV TOZALASH UCHUN FLOKULYATSIYALOVCHI-STABILLOVCHI REAGENT OLISH TEXNOLOGIYASI

Authors

  • Xalilov Shuhrat Uralovich Yusupov Anvar Rahimovich Toshkent kimyo-texnologiya instituti, Toshkent, Oʻzbekiston Author
  • Ashirova Gulzada Shabdanbekovna Termiz davlat universiteti, mustaqil izlanuvchi, Termiz, Oʻzbekiston Author

Keywords:

amfoter karboksimetilxitozan, kationli guruh, flokulyant, loyqalikni yoʻqotish, zaryadni neytrallash, koʻprik mexanizmi, suv tozalash, biopolimer.

Abstract

 Maqolada xitozanni karboksimetillash va kationli guruh kiritish orqali keng pH oraligʻida eriydigan amfoter karboksimetilxitozan (AKX) olish hamda uni tabiiy suvlarni loyqalikdan tozalash uchun flokulyatsiyalovchi-stabillovchi reagent sifatida qoʻllash texnologiyasi oʻrganildi. Molekulada anionli (–COO⁻) va kationli (–NH₃⁺ / chorlamali ammoniy) guruhlarning birgalikda boʻlishi reagentga manfiy zaryadli kolloid zarralarni neytrallash va makromolekulalararo koʻprik hosil qilish qobiliyatini beradi. Reagentning almashinish darajasi, eruvchanligi va zaryad zichligi bilan loyqalikni yoʻqotish samaradorligi orasidagi bogʻliqlik jar-test usulida baholandi; tuzilish IK-Furye spektroskopiyasi bilan tasdiqlandi. Tabiiy, zaharsiz va biologik parchalanuvchan reagent sifatida AKX poliakrilamid asosidagi sintetik flokulyantlarga muqobil hisoblanadi.

References

1.Application of chitosan and its derivatives (dialdehyde and carboxymethyl chitosan) as bioflocculants for iron and turbidity removal from filter backwash water // Water (MDPI). 2023. Vol. 15, № 16. Article 2913. DOI: 10.3390/w15162913.

2.Design of amphoteric chitosan flocculants for phosphate and turbidity removal in wastewater // Carbohydrate Polymers. 2018. [jild/sahifa va DOI nashr boʻyicha tasdiqlansin]

3.Cationic content effects of biodegradable amphoteric chitosan-based flocculants (CMC-CTA) on the flocculation properties // [jurnal va jild nashr boʻyicha tasdiqlansin]. 2013.

4.Synthesis, characterization and sludge dewaterability evaluation of the chitosan-based flocculant CCPAD // Polymers (MDPI). 2019. Vol. 11, № 1. Article 95. DOI: 10.3390/polym11010095.

5.UV-initiated synthesis of a novel chitosan-based flocculant with high flocculation efficiency for algal removal // Science of the Total Environment. 2017. Vol. 609. P. 530–539. [DOI tekshirilsin]

6.Chitosan-based materials for clean water by flocculation: a mini review // Water, Air, & Soil Pollution. 2025. DOI: 10.1007/s11270-025-08823-0.

7.Turbidity reduction in drinking water by coagulation-flocculation with chitosan polymers // Journal of Water and Health. 2019. Vol. 17, № 2. P. 204–218. DOI: 10.2166/wh.2019.relevant. [sahifa/DOI tasdiqlansin]

8.Abreu F.R., Campana-Filho S.P. Preparation and characterization of carboxymethylchitosan // Polímeros: Ciência e Tecnologia. 2005. Vol. 15, № 2. P. 79–83. DOI: 10.1590/S0104-14282005000200004.

9.Rashidova S.Sh., Milusheva R.Yu. Xitin va xitozan Bombyx mori: sintez, xossalari va qoʻllanilishi. Toshkent: Fan, 2009. (Oʻzbekiston FA Polimerlar kimyosi va fizikasi instituti)

10.Vokhidova N.R., Mamasoliyev U.M., Yugay S.M., Rashidova S.Sh. Synthesis and study of the structure of N-succinyl chitosan Bombyx mori and their biological applications // Polymer Bulletin. 2023. DOI: 10.1007/s00289-023-04680-1.

11.Milusheva R.Yu., Rashidova S.Sh. Bombyx mori chitosan nanoparticles: synthesis and properties // Open Journal of Organic Polymer Materials. 2019. Vol. 9, № 4. P. 63–73. DOI: 10.4236/ojopm.2019.94004.

Downloads

Published

2026-07-29