TEXNOGEN CHIQINDILAR TARKIBIDAGI QO‘RG‘OSHIN VA UNING BIRIKMALARINI GIDROMETALLURGIK USULDA AJRATIB OLISH TEXNOLOGIYASINI TAKOMILLASHTIRISH
Keywords:
Kalit so‘zlar: texnogen chiqindilar, konverter changi, qo‘rg‘oshin, qo‘rg‘oshin birikmalari, gidrometallurgiya, tanlab eritish, kompleks qayta ishlash.Abstract
Annotatsiya. Maqolada mis eritish korxonalarida hosil bo‘ladigan konverter changi tarkibidagi qo‘rg‘oshin va uning birikmalarini ajratib olish imkoniyatlari tahlil qilingan. Xomashyoning kimyoviy, mineralogik va granulometrik xususiyatlari hamda gidrometallurgik qayta ishlashga ta’sir etuvchi omillar ko‘rib chiqilgan. Tahlil ma’lumotlariga ko‘ra, konverter changida qo‘rg‘oshin miqdori 25–45 foizni tashkil etadi. Shuningdek, unda mis, rux, vismut va qimmatbaho metallar mavjudligi aniqlangan. Sulfat kislotali tanlab eritish orqali mis va ruxni dastlabki ajratish, qo‘rg‘oshin saqlovchi qattiq qoldiqni esa keyingi bosqichda qayta ishlash yondashuvi taklif etilgan. Mazkur yondashuv texnogen chiqindilarni kompleks qayta ishlash va ikkilamchi metall resurslaridan foydalanish samaradorligini oshirishga xizmat qilishi mumkin.
References
1.Eshonkulov U.X.U., Xakberdiyev D.K.U. Предварительная гидрометаллургическая переработка конвертерной пыли медеплавильного производства методом сернокислотного выщелачивания // Universum: технические науки. – 2026. – № 8 (149).
2.Saidakhmedov A.A. va boshq. Исследование распределения дисперсных частиц ценных компонентов при переработке конвертерной пыли медеплавильных заводов // Sanoatda raqamli texnologiyalar. – 2024. – Т. 2. – С. 49–56.
3.Saidakhmedov A.A., Khudoyarov S.R., Mirzanova Z.A. Разработка технологии получения свинца из конвертерной пыли // TECHика. – 2020. – С. 20–23.
4.Yusupkhodjaev A.A. Научно-технические основы технологий переработки техногенных отходов. – Ташкент: ТГТУ, 2019.
5.Caplan M. et al. Hydrometallurgical leaching of copper flash furnace electrostatic precipitator dust for the separation of copper from bismuth and arsenic // Metals. – 2021. – Vol. 11. – No. 2.
6.Dosmukhamedov N., Zholdasbay E., Argyn A. Extraction of Pb, Cu, Zn and As from fine dust of copper smelting industry via leaching with sulfuric acid // Sustainability. – 2023. – Vol. 15.
7.Gao W. et al. Comprehensive recovery of valuable metals from copper smelting open-circuit dust with a clean and economical hydrometallurgical process // Chemical Engineering Journal. – 2021. – Vol. 424.
8.Nakhaei F. et al. Characterization and leaching feasibility studies of copper flue dust for the recovery of main and trace metals // Journal of Sustainable Metallurgy. – 2025. – Vol. 11. – P. 2215–2235.
9.Wang X. et al. Valuable metals recovery and hazardous waste elimination from copper smelting dusts: A review // Separation and Purification Technology. – 2025.
10.Wu J.Y., Chang F.C., Wang H.P., Tsai M.J., Ko C.H., Chen C.C. Selective leaching process for the recovery of copper and zinc oxide from copper-containing dust // Environmental Technology. – 2015. – Vol. 36. – P. 2952–2958.
11.Zhang Y., Feng X., Qian L., Luan J., Jin B. Separation of arsenic and extraction of zinc and copper from high-arsenic copper smelting dusts by alkali leaching followed by sulfuric acid leaching // Journal of Environmental Chemical Engineering. – 2021. – Vol. 9.