FITRATNING “BAYONOTI SAYYOHI HINDI” ASARINING SOTSIOLOGIK METOD ASOSIDA TAHLILI
Keywords:
Kalit so‘zlar: sotsiologik metod, Fitrat, “Bayonoti sayyohi hindi”, jadidchilik, Buxoro, begona nigoh, adabiy maydon.Abstract
Annotatsiya. Maqolada Abdurauf Fitratning Istanbulda nashr etilgan “Bayonoti sayyohi hindi” (“Hind sayyohining bayoni”) asari adabiyotshunoslikdagi sotsiologik metod nuqtai nazaridan tahlil qilinadi. Tahlil uch bosqichda olib boriladi: asar yaratilgan ijtimoiy-tarixiy muhit va muallifning ijtimoiy mavqei; matn ichidagi ijtimoiy tiplar va tanqid yo‘nalishlari; asarning jamiyatdagi vazifasi va qabul qilinishi. Maqolaning asosiy farazi shuki, asardagi “begona ko‘z” usuli (hind sayyohi nigohi) ham badiiy, ham ijtimoiy-siyosiy vazifa bajargan. Faraz asar matni bilan solishtirib tasdiqlanishi kerak bo‘lgan joylar maqolada alohida belgilangan. Shuningdek, sotsiologik metodning cheklovlari ko‘rsatilib, uni badiiy-estetik tahlil bilan to‘ldirish zarurligi asoslanadi.
References
1.Abdurauf Fitrat. Hind sayyohining qissasi. «Sharq yulduzi» jurnali, 1991-yil, 8-son. www.ziyouz.com kutubxonasi. 43-bet.
2.Adabiy turlar va janrlar. 3 jildlik. I jild. – T., 1991. – B. 120.
3.Khalid A. The Politics of Muslim Cultural Reform: Jadidism in Central Asia. Berkeley: University of California Press, 1998.
4.Açık F. Özbek Türk Şairi, Yazarı, Dil Bilimcisi ve Düşünürü Fıtrat // KÖK Journal of Social and Strategical Researches, Vol. IV, No. 1, 2002.
5.Lyulka V. Abdurauf Fitrat: the theorist and practitioner of Jadidism // Etnichna istoriya narodiv Yevropy, 2025, No. 76. DOI: 10.17721/2518-1270.2025.76.12.