SUV RESURSLARIDAN SAMARALI FOYDALANISH VA HUDUDIY IQTISODIY RIVOJLANISH
Keywords:
Kalit so'zlar: suv resurslari, suvdan foydalanish samaradorligi, hududiy iqtisodiyot, integral indeks, suv tejovchi texnologiyalar, suv narxlash, integratsiyalashgan suv resurslarini boshqarish, ierarxiyalarni tahlil qilish usuli.Abstract
Annotatsiya. Maqolada suv resurslaridan samarali foydalanishning hududiy iqtisodiy rivojlanishga ta'sir ko'rsatish mexanizmi nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilingan hamda hududning suvdan foydalanish samaradorligini kompleks baholovchi original uslubiy vosita ishlab chiqilgan. Suv resurslarini boshqarishning texnik-infratuzilaviy, ekologik-resurs, institutsional, agrotexnologik va moliyaviy-iqtisodiy jihatlari tizimlashtirilgan. Hududning suvdan foydalanish samaradorligini o'lchash uchun «TEJAM» (5T) uslubiyoti — beshta blok-mezon asosida integral indeks hisoblash modeli taklif etilgan. Model chiziqli min-maks normallashtirish va ierarxiyalarni tahlil qilish usuliga (AHP) tayanadi hamda hududlarni to'rtta guruhga tabaqalashtirib, har biri uchun boshqaruv qarorini belgilaydi.
References
1.O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 10-iyuldagi PF-6024-son Farmoni. «O'zbekiston Respublikasi suv xo'jaligini rivojlantirishning 2020–2030-yillarga mo'ljallangan konsepsiyasini tasdiqlash to'g'risida».
2.O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 24-fevraldagi PQ-5005-son Qarori. «O'zbekiston Respublikasida suv resurslarini boshqarish va irrigatsiya sektorini rivojlantirishning 2021–2023-yillarga mo'ljallangan strategiyasini tasdiqlash to'g'risida».
3.O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yildagi PQ-112-son Qarori. «Suv resurslaridan foydalanish samaradorligini oshirish bo'yicha kechiktirib bo'lmaydigan chora-tadbirlar to'g'risida».
4.O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 5-yanvardagi PQ-5-son Qarori. «Quyi bo'g'inda suv resurslarini boshqarish tizimini takomillashtirish hamda suv resurslaridan foydalanish samaradorligini oshirish chora-tadbirlari to'g'risida».
5.O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi PF-158-son Farmoni. «O'zbekiston — 2030» strategiyasi to'g'risida.
6.Global Water Partnership. Integrated Water Resources Management. TAC Background Paper No. 4. — Stockholm: GWP, 2000.
7.FAO, UN-Water. Progress on Water-Use Efficiency: Global Status and Acceleration Needs for SDG Indicator 6.4.1. — Rome: FAO, 2021.
8.World Bank Group. Water Productivity Indicator Methodology. — Washington, D.C.: World Bank, 2023.
9.Saaty T.L., Vargas L.G. Models, Methods, Concepts and Applications of the Analytic Hierarchy Process. 2nd ed. — New York: Springer, 2012.
10.OECD, JRC — European Commission. Handbook on Constructing Composite Indicators: Methodology and User Guide. — Paris: OECD Publishing, 2008.
11.Granberg A.G. Osnovy regionalnoy ekonomiki. — Moskva: GU VShE, 2004.
12.Vahobov A.V., Xajibakiyev Sh.X., Raximov A. Mintaqaviy iqtisodiyot va hududiy rivojlanish. — Toshkent: Universitet, 2018.