O‘ZBEK TILI FRAZEOLOGIK BIRLIKLARINI SEMANTIK TEGLASH (SEMANTIC TAGGING) METODLARI

Authors

  • Hilola Alimboyeva Urdpi talabasi Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: frazeologik birlik, semantik teglash, semantic tagging, o‘zbek tili, elektron korpus, raqamli lingvistika, frazeologik ma’no, semantik teg, konnotatsiya, NLP, avtomatik klassifikatsiya.

Abstract

Mazkur maqolada o‘zbek tili frazeologik birliklarini raqamli lingvistika va korpus texnologiyalari asosida semantik teglash metodlari tadqiq etiladi. Frazeologik birliklarning ko‘chma, obrazli, emotsional-ekspressiv va lingvomadaniy xususiyatlarini elektron shaklda tizimlashtirish zamonaviy o‘zbek tilshunosligining dolzarb yo‘nalishlaridan biri sifatida qaraladi. Tadqiqotda frazeologik birliklarni semantik teglashning asosiy parametrlari — umumiy semantik guruh, emotsional baho, konnotatsiya, uslubiy xususiyat, tematik soha, kommunikativ funksiya va obrazlilik darajasi aniqlanadi. Shuningdek, frazeologik birliklarni qo‘lda teglash, qoidaga asoslangan teglash, korpus asosida teglash va avtomatik semantik klassifikatsiya qilish usullarining imkoniyatlari tahlil qilinadi. Maqolada o‘zbek tili frazeologik birliklari uchun ko‘p qatlamli semantik teglar tizimi hamda “frazeologik birlik → semantik identifikatsiya → teglar iyerarxiyasi → kontekstual tekshirish → avtomatik tasniflash” algoritmi taklif etiladi. Ushbu yondashuv o‘zbek tilining elektron frazeologik lug‘atlari, lingvistik korpuslari, avtomatik tarjima tizimlari va tabiiy tilni qayta ishlash texnologiyalarini takomillashtirish uchun metodik asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin.

References

1.Gries S.Th. Phraseology and Linguistic Theory: A Brief Survey. Phraseology and Corpus Linguistics.

2.Sinclair J. Corpus, Concordance, Collocation. Oxford University Press.

3.McEnery T., Hardie A. Corpus Linguistics: Method, Theory and Practice. Cambridge University Press, 2012.

4.Manning C.D., Raghavan P., Schütze H. Introduction to Information Retrieval. Cambridge University Press, 2008.

5.Jurafsky D., Martin J.H. Speech and Language Processing. Pearson.

6.Dobrovol'skij D., Piirainen E. Figurative Language: Cross-cultural and Cross-linguistic Perspectives. Elsevier, 2005.

7.Moon R. Fixed Expressions and Idioms in English. Oxford: Clarendon Press, 1998.

8.Wray A. Formulaic Language and the Lexicon. Cambridge University Press, 2002.

9.Fillmore C.J. Frame Semantics and the Nature of Language. Annals of the New York Academy of Sciences, 1976.

10.Cowie A.P. Phraseology: Theory, Analysis, and Applications. Oxford University Press, 1998.

Downloads

Published

2026-09-23