FRAZEOLOGIK BIRLIKLARNI ELEKTRON LUG‘ATLARDA VIZUAL ELEMENTLAR ORQALI IZOHLASH IMKONIYATLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: frazeologik birlik, elektron lug‘at, elektron leksikografiya, frazeografiya, vizual element, multimodallik, lingvomadaniy birlik, frazeologik ma’no, infografika, animatsiya, interaktiv lug‘at.Abstract
Annotatsiya: Mazkur maqolada frazeologik birliklarni elektron lug‘atlarda vizual elementlar yordamida izohlashning lingvistik, leksikografik va metodik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Frazeologik birliklarning ko‘chma, obrazli va milliy-madaniy mazmuni ularni oddiy lug‘aviy ta’rif asosida tushuntirish jarayonida muayyan qiyinchiliklarni yuzaga keltirishi mumkin. Shu nuqtayi nazardan elektron lug‘atlarning multimodal imkoniyatlaridan foydalanish frazeologik ma’noni matn, tasvir, infografika, animatsiya, audio va video kabi turli semiotik vositalar uyg‘unligida ifodalash imkonini beradi. Maqolada vizual elementlarning frazeologik birlikning denotativ, konnotativ, obrazli va lingvomadaniy mazmunini ochib berishdagi o‘rni yoritilgan. Shuningdek, frazeologik birliklarni elektron lug‘atlarda vizual izohlashning “frazeologik birlik – lug‘aviy izoh – vizual obraz – kontekst – lingvomadaniy sharh – interaktiv topshiriq” modeli taklif etilgan. Mazkur model asosida elektron frazeologik lug‘atlarda foydalanuvchining nafaqat ma’noni anglash, balki frazeologik birlikni kontekstda to‘g‘ri qo‘llash imkoniyatlarini kengaytirish mumkinligi asoslangan.
References
1.Lew R. Multimodal Lexicography: The Representation of Meaning in Electronic Dictionaries // Lexikos. – 2010. – Vol. 20. – P. 290–306. DOI: 10.5788/20-0-144. (AJOL)
2.Liu X. Multimodal Definition: The Multiplication of Meaning in Electronic Dictionaries // Lexikos. – 2015. – Vol. 25. – P. 210–232. DOI: 10.5788/25-1-1296. (AJOL)
3.Liu X. Multimodal Exemplification: The Expansion of Meaning in Electronic Dictionaries // Lexikos. – 2017. – Vol. 27. – P. 287–309. DOI: 10.5788/27-1-1404. (lexikos.journals.ac.za)
4.Atkins B.T.S. Bilingual Dictionaries: Past, Present and Future // Electronic Dictionaries. – 1996.
5.Bergen B. Louder Than Words: The New Science of How the Mind Makes Meaning. – New York: Basic Books, 2012.
6.Dobrovol'skij D., Piirainen E. Figurative Language: Cross-cultural and Cross-linguistic Perspectives. – Amsterdam: Elsevier, 2005.
7.Fillmore C.J. Frame Semantics and the Nature of Language // Annals of the New York Academy of Sciences. – 1976.
8.Rakhimova S.D., Alimboyeva H.G. Presenting Uzbek Phraseological Units in Multilingual Electronic Dictionaries Based on Corpus Linguistic Analysis // Central Asian Journal of Literature, Philosophy and Culture. – 2026. – Vol. 7, No. 3. – P. 441–448. (Scientific Journal Repository)
9.Cowie A.P. Phraseology: Theory, Analysis, and Applications. – Oxford: Clarendon Press.
10.Moon R. Fixed Expressions and Idioms in English. – Oxford: Clarendon Press.
11.Maqolani dissertatsiya yo‘nalishiga yanada kuchaytirish uchun keyingi variantda aynan o‘zbek frazeologizmlaridan 20–30 ta namuna olib, har birini “frazeologizm → haqiqiy ma’no → vizual tasvir → lingvomadaniy izoh → elektron lug‘atdagi ko‘rinishi” shaklida jadvalga tushirish juda foydali bo‘ladi. Bu maqolani oddiy nazariy maqoladan amaliy leksikografik tadqiqot darajasiga olib chiqadi. (Scientific Journal Repository)