QISHLOQ XO‘JALIGI YERLARIDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGINING IQTISODIY TAHLILI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21473206Keywords:
Kalit so‘zlar: qishloq xo‘jaligi yerlari, iqtisodiy samaradorlik, yer resurslari, hosildorlik, yer qaytimi, sof foyda, rentabellik, ishlab chiqarish xarajatlari, integral indeks, regressiya modeli, optimallashtirish, GIS, raqamli monitoring.Abstract
Mazkur maqolada qishloq xo‘jaligi yerlaridan foydalanish samaradorligini iqtisodiy baholashning nazariy va uslubiy asoslari yoritilgan. Yer resurslaridan foydalanish samaradorligiga ta’sir qiluvchi tuproq boniteti, hosildorlik, yalpi mahsulot qiymati, ishlab chiqarish xarajatlari, sof foyda, rentabellik, suv sarfi, mehnat unumdorligi va yer qaytimi kabi ko‘rsatkichlar tizimli tahlil qilingan. Tadqiqotda iqtisodiy-statistik, qiyosiy, korrelyatsion-regression va integral baholash usullaridan foydalanish taklif etilgan. Shuningdek, yer uchastkalarining iqtisodiy samaradorligini baholash uchun yer qaytimi, xarajatlar rentabelligi, bir gektardan olinadigan sof foyda va integrallashgan iqtisodiy samaradorlik indeksiga asoslangan matematik model ishlab chiqilgan. Hisoblash natijalari yerlarning sifat holatini yaxshilash, suv va moddiy resurslardan oqilona foydalanish, raqamli monitoring tizimlarini joriy etish hamda yer tuzish loyihalarini optimallashtirish orqali qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishining iqtisodiy samaradorligini oshirish mumkinligini ko‘rsatadi.
References
1.FAO. The State of the World’s Land and Water Resources for Food and Agriculture. Rome.
2.FAO. Land Evaluation: Towards a Revised Framework. Rome.
3.World Bank. Agriculture, Food and Rural Development. Washington.
4.OECD. Agricultural Policy Monitoring and Evaluation. Paris.
5.Samuelson P.A., Nordhaus W.D. Economics. McGraw-Hill.
6.Varian H.R. Intermediate Microeconomics. W.W. Norton.
7.Gujarati D.N., Porter D.C. Basic Econometrics. McGraw-Hill.
8.Wooldridge J.M. Introductory Econometrics: A Modern Approach. Cengage.
9.Montgomery D.C. Design and Analysis of Experiments. Wiley.
10.Hair J.F. va boshqalar. Multivariate Data Analysis. Pearson.
11.O‘zbekiston Respublikasi Yer kodeksi.
12.O‘zbekiston Respublikasining qishloq xo‘jaligi va yer resurslaridan foydalanishga oid normativ-huquqiy hujjatlari.
13.O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasining qishloq xo‘jaligi ko‘rsatkichlari.
14.O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligining yer va suv resurslaridan samarali foydalanish bo‘yicha ma’lumotlari.
15.Yer resurslarini iqtisodiy baholash, GIS va raqamli qishloq xo‘jaligiga oid ilmiy tadqiqotlar.