PRETSEDENTLAR VA ULARNING INVESTITSIYA ARBITRAJINI SHAKLLANTIRISHDAGI ROLI: SO‘NGGI YILLARDAGI ASOSIY QARORLAR TAHLILI
Keywords:
nvestitsiya arbitraji, pretsedent, investor-davlat nizolari, ICSID, BIT, MFN, FET, uchinchi tomon moliyalashtiruvi, jurisprudence constante, O‘zbekiston.Abstract
Mazkur tezisda xalqaro investitsiya arbitrajida arbitraj qarorlarining pretsedent sifatidagi huquqiy tabiati, ularning majburiy kuchga ega bo‘lmasada keyingi nizolarni hal etishga ko‘rsatadigan amaliy ta’siri tahlil qilinadi. Anglo-sakson va roman-german huquq tizimlaridagi pretsedent yondashuvlari qiyoslanib, investitsiya arbitrajida “yumshoq pretsedent” (soft precedent) va izchil arbitraj amaliyoti (jurisprudence constante) tushunchalarining o‘rni ochib beriladi. Maffezini, Salini, Berschader va Azurix ishlari misolida MFN bandi, investitsiya tushunchasi hamda protsessual shartlarning talqini yoritiladi. Shuningdek, uchinchi tomon moliyalashtiruvi va O‘zbekiston uchun amaliy takliflar bayon etiladi.
References
1.Convention on the Settlement of Investment Disputes between States and Nationals of Other States (1965), Article 53. ICSID. https://icsid.worldbank.org/rules-regulations/convention/icsid-convention
2.Statute of the International Court of Justice, Article 38(1)(d). United Nations. https://www.un.org/en/about-us/un-charter/statute-of-the-international-court-of-justice
3.Emilio Agustín Maffezini v. Kingdom of Spain, ICSID Case No. ARB/97/7, Decision on Jurisdiction, 25 January 2000. https://icsid.worldbank.org/cases/case-database/case-detail?CaseNo=ARB%2F97%2F7
4.Berschader v. Russian Federation, SCC Case No. 080/2004, Award, 21 April 2006. https://doi.org/10.1017/CBO9780511675836.006
5.Salini Costruttori S.p.A. and Italstrade S.p.A. v. Kingdom of Morocco, ICSID Case No. ARB/00/4, Decision on Jurisdiction, 23 July 2001. https://icsid.worldbank.org/cases/case-database
6.Azurix Corp. v. Argentine Republic, ICSID Case No. ARB/01/12, Decision on Jurisdiction, 8 December 2003. https://www.italaw.com/cases/121
7.ICSID Arbitration Rules (2022), Rules 14 and 53. https://icsid.worldbank.org/rules-regulations/convention/arbitration-rules
8.Sun, W. “A New Test Toward Consistency in International Investment Arbitration.” ICSID Review, 39(1), 2024, pp. 121–138. https://doi.org/10.1093/icsidreview/siae008
9.UNCTAD, Investment Dispute Settlement Navigator: Uzbekistan. https://investmentpolicy.unctad.org/investment-dispute-settlement/country/226/uzbekistan
10.Odilqoriyev X.T. Davlat va huquq nazariyasi. – Toshkent: Adolat, 2021.
11.Xalqaro huquq bo‘yicha keyslar to‘plami: o‘quv qo‘llanma. – Toshkent: TDYU nashriyoti, 2024.