TURAR-JOY BINOLARIDA QAYTA TIKLANUVCHI ENERGIYA MANBALARIGA ASOSLANGAN GIBRID ENERGIYA TA’MINOTI TIZIMLARI
Keywords:
avtonom energiya ta’minoti, yashash uylari, qayta tiklanuvchi energiya manbalari, quyosh fotoelektrik panellari, quyosh kollektori, gibrid isitish tizimi, issiqlik nasosi, energiya samaradorligi, issiqlik akkumulyatsiyasi, energiya tejash.Abstract
Ushbu maqolada yashash uylarining avtonom energiya ta’minoti tizimlari, ularning energiya samaradorligi va qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish imkoniyatlari tahlil qilingan. Quyosh fotoelektrik panellari, quyosh issiqlik kollektorlari, geotermal energiya, issiqlik nasoslari hamda gibrid isitish tizimlariga oid mahalliy va xorijiy ilmiy tadqiqotlar o‘rganilgan. Turli energiya manbalarini birlashtirish orqali turar-joy binolarining issiqlik va elektr energiyasiga bo‘lgan ehtiyojini qoplash, an’anaviy yoqilg‘i sarfini kamaytirish hamda energiya ta’minoti barqarorligini oshirish imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, avtonom tizimlarning samaradorligiga ta’sir etuvchi iqlim sharoitlari, boshlang‘ich investitsiya xarajatlari, energiyani saqlash va boshqarish bilan bog‘liq muammolar tahlil qilingan. O‘rganilgan tadqiqotlar asosida O‘zbekiston sharoitida energiya tejamkor, ekologik xavfsiz va iqtisodiy jihatdan maqbul avtonom energiya ta’minoti tizimlarini rivojlantirishning istiqbolli yo‘nalishlari yoritilgan.
References
1.https://www.iea.org/energy-system/buildings?utm_source.
2.https://www.iea.org/reports/energy-efficiency-2025/buildings?utm_ source.
3.https://www.iea.org/reports/uzbekistan-energy-profile?utm_source.
4.A.B. Xakimjanova. Yashil iqtisodiyot: o‘zbekiston tajribasi va barqaror rivojlanish uchun yo‘nalishlar. “Yashil investitsiyalar va moliyaviy texnologiyalar: O‘zbekiston uchun imkoniyatlar va muammolar” mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari to‘plami. Toshkent, JIDU, 2025-yil 7-may. 87-92-b.
5.https://www.iea.org/energy-system/buildings/heating?utm_source.
7.Г.Н. Узаков, Х.А. Давланов, Б.М. Тошмаматов, Б.И. Камoлов. Анализ гибридных систем отопления жилых зданий, использующие ВИЭ. Альтернативная энергетика. №1(08), 2023. с. 9-15.
8.A.Zh. Choriev. Use of geothermal energy sources for heating and hot water supply of residential buildings in the southern regions of the republic of Uzbekistan. American Journal of Research in Humanities and Social Sciences. Volume 19, 2023. – p. 129-131.
9.A.B. Safarov, O.I. Rakhmatov, Yu.G. Uzakova. Autonomous heat-cooling and power supply system based on renewable energy devices (trigeneration system). CIBTA-II-2023. BIO Web of Conferences 71, 2023:02030.
10.Г.Н. Узаков, Б.И. Камалов. Оценка эффективности гибридной системы тепло и электроснабжения типового сельского дома. Innovatsion texnologiyalar, Vol. 51, №3, 2023. с. 107-114.
11.B.I. Kamolov, X.A. Davlonov, B.M. Toshmamatov. Qishloq namunaviy uylarining avtonom gibrid issiqlik ta’minoti tizimining issiqlik-texnik parametrlarini asoslash. Innovatsion texnologiyalar Vol.51, №3, 2023. 115-122-b.
12.A. Toropov. Prospects for the use of electric water heat generators in apartment buildings. Case Studies in Thermal Engineering 71, 2025:106217.
13.S. Mohammadi, A.M. Bahman. Assessing residential sustainable energy autonomous buildings for hot climate applications. Journal of Cleaner Production 471, 2024:143410.
14.W. Zaafouri, W. Ben Amara, A. Bouabidi, S.A. Kadhim, A.H. Askar. Advancements and integration strategies of solar water heaters in buildings: A comprehensive review. Energy Nexus 20, 2025:100535.
15.L. Canale, A.R. Di Fazio, M. Russo, A. Frattolillo, M. Dell’Isola. An Overview on Functional Integration of Hybrid Renewable Energy Systems in Multi-Energy Buildings. Energies, 14, 2021:1078.
16.M.W. Akram, M.F. Mohd Zublie, M. Hasanuzzaman, N.A. Rahim. Global Prospects, Advance Technologies and Policies of Energy-Saving and Sustainable Building Systems: A Review. Sustainability, 14, 2022:1316.
17.M. Musial, L. Lichołai, D. Katunsky. Modern Thermal Energy Storage Systems Dedicated to Autonomous Buildings. Energies, 16, 2023:4442.
18.А.Л. Торопов. Эмиссия СО2 при работе автономных водяных систем теплоснабжения. Вестник МГСУ. 2024. Т.19. Вып.11. с. 1779-1788.
19.O. Ayodeji, G. Ofualagba, O. Patrick. A review of water heating systems: A Focus on hybrid technologies prospect in Nigeria. Clean Energy Technol J, Vol.1, No.1, 2023. – p. 31-59.
20.D.I. Stenin, V. Pas’ko, I. Drozdovych. Designing of autonomous heat supply systems and optimization of energy resources at their exploitation. Radio Electronics, Computer Science, Control., 3, 2018. – p. 78-87.
21.R. Thygesen. An Analysis of Different Solar-Assisted Heating Systems and Their Effect on the Energy Performance of Multifamily Buildings-A Swedish Case. Energies, 10, 2017:88.
22.U. Stritih, E. Zavrl, H.O. Paksoy. Energy Analysis and Carbon Saving Potential of a Complex Heating System with Solar Assisted Heat Pump and Phase Change Material (PCM) Thermal Storage in Different Climatic Conditions. European Journal of Sustainable Development Research, 3(1), 2019:em0067.
23.S.I. Xamrayev, U.X. Ibragimov. Yashash uylarining kombinatsiyalashgan quyosh issiqlik ta’minoti tizimining energiya samaradorlik kо‘rsatkichlarini hisoblash. Innovatsion texnologiyalar, Vol.49(1), 2023. 28-32-b.