MAKTABGACHA TA’LIMDA BOLALARNING IJTIMOIY MOSLASHUVINI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK ASOSLARI
Keywords:
Maktabgacha ta’lim, ijtimoiy moslashuv, pedagogik-psixologik asoslar, ijtimoiylashuv, shaxs rivojlanishi, emotsional barqarorlik, psixologik muhit, individual yondashuv, ijtimoiy kompetensiya, bolalar psixologiyasi.Abstract
Mazkur maqolada maktabgacha ta’lim tizimida bolalarning ijtimoiy moslashuvini rivojlantirishning pedagogik-psixologik asoslari, nazariy yondashuvlari hamda ushbu jarayonga ta’sir etuvchi omillar tahlil qilingan. Maktabgacha yoshdagi bolalarning yangi ijtimoiy muhitga moslashuvi, shaxslararo munosabatlarni o‘zlashtirishi, emotsional barqarorligi, muloqotga kirishish qobiliyati va ijtimoiy xulq-atvorining shakllanish xususiyatlari yoritilgan. Shuningdek, ijtimoiy moslashuvning psixologik mexanizmlari, pedagogik shart-sharoitlari, yosh va individual xususiyatlarga bog‘liqligi hamda oila va maktabgacha ta’lim tashkiloti o‘rtasidagi hamkorlikning ahamiyati o‘rganilgan. Maqolada L.S. Vigotskiyning sotsiokultural rivojlanish nazariyasi, A. Banduraning ijtimoiy o‘rganish nazariyasi va U. Bronfenbrennerning ekologik tizimlar yondashuvi asosida bolalarning ijtimoiy moslashuv jarayoni ilmiy-nazariy jihatdan izohlangan. Nazariy tahlil asosida bolalar ijtimoiy moslashuvini rivojlantirishning pedagogik-psixologik shartlari va amaliy yo‘nalishlari aniqlashtirilgan.
References
1. O‘zbekiston Respublikasining «Ta’lim to‘g‘risida»gi Qonuni. 2020-yil 23-sentabr, O‘RQ-637-son. https://lex.uz/docs/5013007
2. O‘zbekiston Respublikasining «Maktabgacha ta’lim va tarbiya to‘g‘risida»gi Qonuni. 2019-yil 16-dekabr, O‘RQ-595-son. https://lex.uz/docs/4646908
3. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining «Maktabgacha ta’lim va tarbiyaning davlat standartini tasdiqlash to‘g‘risida»gi 802-son qarori. 2020-yil 22-dekabr. https://lex.uz/docs/5179335
4. O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha ta’lim vazirligi. «Ilk qadam»: maktabgacha ta’lim tashkilotlari uchun davlat o‘quv dasturi. – Toshkent, 2022. https://www.unicef.org/uzbekistan/media/5686/file/Ilk%20Qadam%20Uzbek.pdf
5. Vygotsky L. S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 1978.
6. Bandura A. Social Learning Theory. – Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall, 1977.
7. Bronfenbrenner U. The Ecology of Human Development: Experiments by Nature and Design. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 1979.
8. National Association for the Education of Young Children. Developmentally Appropriate Practice: A Position Statement. – Washington, DC: NAEYC, 2020. https://www.naeyc.org/resources/position-statements/dap/contents
9. Center on the Developing Child at Harvard University. Serve and Return: Back-and-Forth Exchanges. https://developingchild.harvard.edu/key-concept/serve-and-return/