BAZALT TOLASI CHIQINDISI ASOSIDA NOORGANIK KOMPOZITSION MATERIALLARNING TARKIBI VA FIZIK-MEXANIK XOSSALARINI OPTIMALLASHTIRISH
Keywords:
bazalt tolasi chiqindisi, noorganik kompozit, mineral bog‘lovchi, kompozitsiya, optimallashtirish, fizik-mexanik xossalar, siqilish mustahkamligi, egilish mustahkamligi, suv shimuvchanlik, zichlik, ikkilamchi xomashyo.Abstract
Ushbu tezisda bazalt tolasi chiqindisidan foydalanib noorganik kompozitsion materiallar olishda kompozitsiya tarkibini shakllantirish, komponentlar nisbatini optimallashtirish hamda materialning fizik-mexanik xususiyatlarini baholashning ilmiy asoslari ko‘rib chiqildi. Bazalt tolasi yuqori mexanik mustahkamlik, termik barqarorlik va kimyoviy chidamlilikka ega bo‘lgan noorganik silikat material hisoblanadi. Bazalt tolasi ishlab chiqarish va undan mineral izolyatsiya materiallari tayyorlash jarayonlarida hosil bo‘ladigan chiqindilarni qayta ishlash orqali ikkilamchi mineral xomashyodan foydalanish imkoniyati mavjud. So‘nggi tadqiqotlarda bazalt tolali mineral chiqindilarni kimyoviy va mexanik qayta ishlash orqali qurilish materiallari uchun mineral kukun olish imkoniyati ko‘rsatilgan. Mazkur tadqiqot yo‘nalishida bazalt tolasi chiqindisining miqdori, zarracha dispersligi va noorganik bog‘lovchi bilan o‘zaro ta’siri kompozitning zichligi, suv shimuvchanligi, siqilish va egilishdagi mustahkamligi hamda termik barqarorligini belgilovchi asosiy omillar sifatida qaraladi. Adabiyotlar tahlili asosida bazalt chiqindisi miqdorini bosqichma-bosqich o‘zgartirib, optimal tarkibni tajribaviy aniqlash maqsadga muvofiqligi asoslandi.
References
1.Fiore V., Scalici T., Di Bella G., Valenza A. A review on basalt fibre and its composites // Composites Part B: Engineering. – 2015. – Vol. 74. – P. 74–94. – DOI: 10.1016/j.compositesb.2014.12.034. DOI
2.Dhand V., Mittal G., Rhee K.Y., Park S.J., Hui D. A short review on basalt fiber reinforced polymer composites: materials and applications // Composites Part B: Engineering. – 2015. – Vol. 73. – P. 166–180. – DOI: 10.1016/j.compositesb.2014.12.011.
3.Khandelwal S., Rhee K.Y. Recent advances in basalt-fiber-reinforced composites: Tailoring the fiber-matrix interface // Composites Part B: Engineering. – 2020. – Vol. 192. – Article 108011. – DOI: 10.1016/j.compositesb.2020.108011. DOI
4.Chen L., et al. Recent advances to engineer tough basalt fiber reinforced composites: A review // Polymer Composites. – 2024. – Vol. 45, No. 14. – P. 12559–12574. – DOI: 10.1002/pc.28711. DOI
5.A review of the mechanical properties and durability of basalt fiber recycled concrete // Construction and Building Materials. – 2024. – Vol. 412. – Article 134882. – DOI: 10.1016/j.conbuildmat.2024.134882. ScienceDirect
6.Developments and Industrial Applications of Basalt Fibre Reinforced Composite Materials // Journal of Composites Science. – 2022. – Vol. 6, No. 12. – Article 367. MDPI
7.Technology of Mineral Insulation Waste Utilization // Fibers. – 2026. – Vol. 14, No. 2. – Article 17. – DOI: 10.3390/fib14020017. MDPI
8.Moges G., Asres M. Basalt Fiber Technology: From Raw Materials to Engineering Applications—A Review // Journal of Macromolecular Science, Part A. – 2026. – DOI: 10.1177/1934578X261489670. Sage Journals
9.Farghal H.H., Madkour T.M. Basalt Fiber Composites: Structure, Properties, Sustainability, and Life Cycle Analysis // Journal of Composites Science. – 2026. – Vol. 10, No. 5. – Article 253. MDPI
10.Valorisation of plastic and wood waste through the incorporation in basalt fibre reinforced polymeric composites: A critical review // Process Safety and Environmental Protection. – 2025. – Article 107016. DOI